آیفون تصویری خراب شد؛ هزینه تعمیر با مالک است یا مستأجر؟ تفاوت خانه نوساز و ۱۰ ساله

یکی از رایج‌ترین چالش‌ها و اختلافات میان مالکان و مستأجران، پرداخت هزینه‌های مربوط به خرابی تأسیسات و امکانات داخلی ساختمان است. در این میان، خرابی آیفون تصویری یکی از مواردی است که همواره بر سر تقبل هزینه تعمیر یا تعویض آن میان دو طرف ابهام و سوال وجود دارد.

برای پاسخ دقیق و حقوقی به این مسئله، باید هم مواد قانونی (ماده ۴۸۶ قانون مدنی و ماده ۲۰ قانون روابط موجر و مستأجر) و هم شرایط واقعی ساختمان نظیر «سن بنا» و «مدت سکونت مستأجر» را مدنظر قرار داد.

اصل کلی قانون درباره خرابی آیفون تصویری چیست؟

طبق ماده ۴۸۶ قانون مدنی، انجام تعمیرات و کلیه مخارجی که در ملک برای امکان بهره‌برداری لازم است بر عهده مالک (موجر) است، مگر اینکه در قرارداد توافق دیگری شده باشد یا عرف خلاف آن حکم کند. همچنین بر اساس ماده ۲۰ قانون روابط موجر و مستأجر، تعمیرات کلی و اساسی که به اصل بنا یا تأسیسات عمده منصوبه (مثل آیفون، سیستم‌های گرمایشی، تهویه و آسانسور) مربوط می‌شود بر عهده صاحب خانه، و هزینه‌های تعمیرات جزئی روزمره بر عهده مستأجر است.

آیفون تصویری جزو تأسیسات ثابت و منصوبات ملک محسوب می‌شود؛ بنابراین در صورت خرابی قطعات داخلی، مدارها یا پنل بیرونی، این مورد در دسته تعمیرات اساسی و کلی قرار می‌گیرد و هزینه آن در حالت معمول بر عهده مالک خواهد بود.

وضعیت خانه قدیمی با مستأجر جدید

اگر یک ساختمان با عمر 10 سال را در نظر بگیریم و مستأجر تنها حدود یکی دو سال است که در آن ساکن شده، تحلیل فنی و حقوقی به شرح زیر است:

• استهلاک زمانی قطعات: آیفون تصویری دارای قطعات الکترونیکی و حساسی است که به مرور زمان، با کارکرد مداوم و نوسانات متداول برق دچار استهلاک و فرسودگی می‌شوند. بعد از ۱۰ سال، خرابی آیفون تصویری یک اتفاق کاملاً طبیعی و ناشی از اتمام عمر مفید قطعات ساختمان است.
• عدم ارتباط به مدت سکونت کوتاه: مستأجری که تنها یکی دو سال در ملک حضور داشته، نمی‌تواند مسبب نقص فنی قطعات داخلی و غیرقابل‌دسترس دستگاه باشد.
• مسئول نهایی: در این سناریو، پرداخت هزینه تعمیر یا رفع خرابی آیفون تصویری بر عهده موجر (مالک) است.

اگر خانه از زمان نوسازی تحویل مستأجر بوده باشد

نکته کلیدی دیگر، نحوه تحویل اولیه ملک و مدت زمان بهره‌برداری مستأجر است:

گارانتی و ضمانت: دستگاه‌های آیفون تصویری در ساختمان‌های نوساز معمولاً دارای ۱ تا ۳ سال گارانتی هستند. بنابراین هزینه تعمیر نباید بر عهده هیچ‌یک از طرفین باشد و مالک موظف است از طریق شرکت سازنده (خدمات پس از فروش) پیگیری کند.

• تحویل ملک نوساز و کلیدنخورده: اگر مستأجر واحد را از زمان نوسازی با تجهیزات کاملاً نو تحویل گرفته باشد و خرابی آیفون تصویری در طول دوران سکونت او به وجود بیاید، نحوه نگهداری اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.
• مسئولیت ناشی از استفاده: زمانی که مستأجر تنها استفاده‌کننده از تجهیزات نو بوده و خرابی در اثر عدم مراقبت صحیح یا استفاده نامتعارف رخ دهد، هزینه تعمیر و بازگرداندن دستگاه به حالت اولیه بر عهده مستأجر خواهد بود.

چه زمانی هزینه خرابی آیفون تصویری بر عهده مستأجر است؟

به طور کلی تنها در ۲ حالت پرداخت هزینه تعمیر با مستأجر است:

1. استفاده ناصحیح و آسیب فیزیکی: مواردی مثل شکستگی مانیتور، آسیب دیدن گوشی، باز کردن دستگاه توسط افراد ناوارد، یا نفوذ آب به داخل پنل بر اثر شست‌وشوی غیرایمن.
2. توافق کتبی در اجاره‌نامه: چنانچه در قرارداد صراحتاً قید شده باشد که «هزینه رفع هرگونه خرابی آیفون تصویری و سایر منصوبات برقی بر عهده مستأجر است».

اقدامات لازم هنگام خرابی آیفون تصویری در ملک اجاره‌ای

1. بررسی قرارداد اجاره: پیش از هر اقدامی، متن اجاره‌نامه را مطالعه کنید تا شرط خلاف یا تبصره خاصی در خصوص تعمیرات وجود نداشته باشد.
2. دریافت نظر کارشناسی و فاکتور معتبر: از تکنسین تعمیرات بخواهید علت خرابی را در فاکتور رسمی ثبت کند (مثلاً: «خرابی ناشی از استهلاک قطعه یا نوسان برق»).
3. هماهنگی پیش از پرداخت: مستأجر باید پیش از نهایی کردن تعمیر، موضوع را به اطلاع مالک برساند تا توافق لازم برای پرداخت مستقیم توسط مالک یا کسر مبلغ فاکتور از اجاره‌بها انجام پذیرد.